Suriye hükümeti, Esed döneminde baskın hâle gelen Captagon ticaretini büyük ölçüde sekteye uğrattı. The Economist dergisinin yayımladığı yeni bir rapora göre Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, uluslararası güveni yeniden tesis etmek ve Suriye'nin yeniden inşası için destek sağlamak amacıyla uyuşturucu endüstrisini tasfiye etmeyi temel önceliklerinden biri hâline getirdi.
Raporda, Captagon ticaretinin Beşşar Esed yönetiminin en belirgin özelliklerinden biri olduğu ve Suriye'yi birçok analistin "uyuşturucu devleti" olarak nitelendirdiği bir ülkeye dönüştürdüğü ifade edildi. Fenetilin olarak da bilinen amfetamin türü Captagon, bağımlılık yapıcı özellikleri nedeniyle 1986 yılında uluslararası düzeyde yasaklanmasına rağmen Esad yönetiminin en büyük ihracat kalemlerinden biri hâline geldi.
Birleşmiş Milletler, 2019-2025 yılları arasında dünya genelinde ele geçirilen Captagon'un yaklaşık %80'inin Suriye kaynaklı olduğunu tahmin ediyor. Dergi ayrıca, üretim maliyeti yalnızca birkaç sent olan bir hapın Suudi Arabistan'da 25 dolara kadar alıcı bulabildiğini ve küresel Captagon ticaretinin değerinin 10 milyar dolara ulaştığını aktardı.
Geçiş Hükümeti Mücadeleyi Yoğunlaştırdı
Uluslararası meşruiyet kazanma çabalarının bir parçası olarak Şara yönetimi, uyuşturucu üretimi ve kaçakçılığına karşı kapsamlı bir kampanya başlattı.
The Economist, geçiş yönetiminin ilk yılında güvenlik güçlerinin 500 milyondan fazla Captagon hapına el koyduğunu ve sanayi ölçeğinde faaliyet gösteren 16 laboratuvarı imha ettiğini bildirdi. Son raporlar ise bu eğilimin yaklaşık iki yıl sonra da devam ettiğini gösteriyor.
Dergi, İçişleri Bakanı Enes Hattab'ın geçen yıl haziran ayında Suriye'de Captagon üretiminin sona erdiğini açıkladığını hatırlattı. Buna rağmen güvenlik güçleri son bir yıl içinde 80 milyondan fazla ek Captagon hapına el koydu. Rapora göre bu sevkiyatların bir kısmı eski hükümetten kalan stoklardan, bir kısmı ise yeni kurulan üretim tesislerinden kaynaklandı.
Devam eden operasyonların, önceki yönetim döneminde kurulan üretim altyapısını tamamen ortadan kaldırmayı ve kaçakçıların ülkenin başka bölgelerinde yeniden üretim ağı kurmasını engellemeyi amaçladığı belirtildi.
Suveyda Yeni Üretim Merkezi Olarak Öne Çıkıyor
Hükümet kontrolündeki bölgelerde üretim azalırken, The Economist Şam yönetiminin otoritesi dışında kalan ve İsrail destekli Dürzi milislerin kontrol ettiği Suwayda ilinde yeni laboratuvarların ortaya çıktığını bildirdi.
Raporda yerel haber platformu Suwayda 24'e dayandırılan bilgilere göre il genelinde şu anda 12 ila 15 Captagon laboratuvarı faaliyet gösteriyor.
Raporda ayrıca, daha önce Beşşar Esed'ın kardeşinin komuta ettiği ve devlet destekli uyuşturucu üretim ağını yönettiği iddia edilen eski rejimin Dördüncü Zırhlı Tümeni'nden kalan unsurların, önceki hükümetin çöküşünün ardından Suveyda'ya çekildiği ve burada yeniden üretime başladığı öne sürüldü.
İlde üretilen Captagon'un büyük bölümünün Suriye-Ürdün sınırından kaçırılarak Körfez pazarlarına ulaştırıldığı belirtilirken, Suveyda'nın Temmuz ayında Dürzi güçlerin kontrolüne geçmesinden bu yana sınırdaki yakalama vakalarının yaklaşık dört kat arttığı ifade edildi.
Bölgesel İş Birliği Genişliyor
Rapor, gelişen kaçakçılık ağlarıyla mücadele kapsamında Şam ile Ürdün arasındaki iş birliğinin giderek arttığını vurguladı.
Ocak ayında iki ülke, 360 kilometreyi aşan ortak sınırın güvenliğini güçlendirmek ve uyuşturucu ile silah kaçakçılığıyla mücadele etmek amacıyla ortak bir güvenlik komitesi kurdu.
Ürdün ayrıca Suveyda'daki şüpheli üretim tesislerine yönelik hava saldırılarını sürdürdü. Mayıs ayında beşinci hava saldırısı dalgası gerçekleştirildi. Derginin aktardığına göre yetkililer bu operasyonların Suriye makamlarıyla koordineli şekilde yürütüldüğünü belirtti.
Kaçakçıların ise uyuşturucuyu sınırdan geçirmek için GPS güdümlü balonlar kullanmaya başladığı, bunun üzerine Ürdün güvenlik güçlerinin yeni önleme yöntemleri geliştirdiği ifade edildi.
Kaçakçılık Ağları Suriye Dışına Kayıyor
Şara yönetimi hükümet kontrolündeki bölgelerde büyük ölçekli üretimi önemli ölçüde azaltmış olsa da The Economist, bölgesel uyuşturucu ticaretinin giderek daha da merkezsiz hâle geldiği sonucuna vardı.
Rapora göre Hizbullah Lübnan'da Captagon üretimine yeniden başladı. Ayrıca Mısır, Kuveyt, Sudan ve Hindistan'da da üretim tesisleri tespit edildi.
Analist Charles Lister ise dergiye yaptığı değerlendirmede, Suriye makamlarının son altı ayda ele geçirdiği Captagon'un dörtte birinin Lübnan kaynaklı olduğunu söyledi.
The Economist, Suriye'de bir dönem merkezi şekilde yürütülen uyuşturucu endüstrisinin büyük ölçüde dağıtıldığını, ancak bunun sonucunda kaçakçılık ağlarının bölge geneline yayıldığını değerlendirdi.